Νίκος Κατσαρός
              π.Πρόεδρος ΕΦΕΤ
¨Ολοι γνωρίζουμε   οτι τα συστατικά των τροφίμων είναι όλα χρήσιμα για τον οργανισμό μας ,ή τουλάχιστον είναι αβλαβή.Γνωρίζουμε ότι άλλα περιέχουν πολλές θερμίδες(σάκχαρα,λίπη) ,άλλα λιγότερες θερμίδες (πρωτεϊνες)άλλα καθόλου θερμίδες(νερό,ιχνοστοιχεία)όλα όμως είναι απαραίτητα για τον οργανισμό μας.Εκείνο που δεν γνωρίζουν πολλοί είναι ότι στα τρόφιμα και ιδιαίτερα στα φυτικά υπάρχουν φυσιολογικά και συστατικά που αντιδρούν στην απορρόφηση των χρησίμων συστατικών και γιαυτό ονομάζονται αντι-θρεπτικά συστατικά.Αναφέρονται μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:

•    Τα οξαλικά είναι αντι-θρεπτικά συστατικά, που υπάρχουν σε φυλλώδη φυτά όπως το τσάϊ,σπανάκι,βλήτα,μαρούλι, πού δεσμεύουν το ασβέστιο και δεν το αφήνουν να απορροφηθεί από τον οργανισμό.
•    Οι γλυκοσινόλες(Glucosinolates) είναι αντι-θρεπτικά συστατικά, που υπάρχουν στο μπρόκολο.τα λαχανάκια Βρυξελλών,τα λάχανα.τα οποία εμποδίζουν την απορρόφηση του ιωδίου με αποτέλεσμα να μην λειτουργεί κανονικά ο θυρεοειδής αδένας.Οσοι υποφέρουν από υποθυρεοειδισμό είναι περισσότερο ευάλωτοι.
•    Οι φυτόλες(φυτικά οξέα) είναι αντι-θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν στους σπόρους,σε ορισμένους σκληρούς καρπούς,όσπρια,κλπ.και οι οποίες  ελαττώνουν την απορρόφηση,σιδήρου,ψευδαργύρου,μαγνησίου και ασβεστίου.
•    Οι ταννίνες είναι αντι-θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν  στο τσάϊ,τον καφέ και σε όσπρια και οι οποίες ελατττώνουν την απορρόφηση σιδήρου.
•    Οι σαπονίνες είναι αντι-θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν σε όσπρια και σπόρους  και οι οποίες παρεμβαίνουν στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
•    Οι ληκτίνες (Lectins) είναι αντι-θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν σε όσπρια(φασολάκια,σόγια,φυστίκια)  και οι οποίες παρεμποδίζουν την απορρόφηση ασβεστίου,σιδήρου,φωσφόρου και ψευδαργύρου.
Ο όρος αντι-θρεπτικά δηλώνει και την δράση τους,τα θρεπτικά συστατικά θρέφουν και αναπτύσουν το φυτό,ενώ τα αντι-θρεπτικά συστατικά εμποδίζουν την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.Τα αντι-θρεπτικά συστατικά που βρίσκωνται φυσιολογικά ιδιαίτερα στα φυτά,προστατεύουν  τα φυτά από βακτηριακές λοιμώξεις και από το να μην τρώγονται από διάφορα έντομα.Αυτή είναι  μία από τις αιτίες που διάφορα έντομα αλλά  και ζώα τρώνε ωρισμένα φυτά,ενώ αποφεύγουν άλλα.

Δεν είναι γνωστό σε ποιό ποσοστό απορροφώνται τα θρεπτικά συστατικά ή τα ιχνοστοιχεία από τα αντι-θρεπτικά συστατικά σε κάθε γεύμα,διότι εξαρτώνται από τον μεταβολισμό του κάθε ανθρώπου.Επίσης πολλά αντι-θρεπτικά απομακρύνωνται ή απενεργοποιούνται κατά το μαγείρεμα,βράσιμο,μούλιασμα και τεμαχισμό των φυτικών τροφών.
Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τα αντι-θρεπτικά συστατικά απορροφούν ένα ποσοστό των θρεπτικών συστατικών από το φυτικό είδος που καταναλώνουμε σε ένα γεύμα.Συνεπώς καταναλώνοντας μια ποικιλία φυτικών τροφών καθημερινά αντί από ένα είδος,βοηθά στο να αντικαταστήσουμε ωρισμένα θρεπτικά συστατικά που απορροφήθηκαν.
Τα υπέρ και τα κατά των αντι-θρεπτικών συστατικών στην υγεία μακροπρόθεσμα είναι στο επίκεντρο της επιστημονικής ερεύνας.Τον προσεχή Νοέμβριο στην Πράγα προγραμματίζεται πανευρωπαϊκό συνέδριο με θέμα και τα αντι-θρεπτικά συστατικά.


People who are at high risk for diseases related to mineral deficiencies, such as osteoporosis with calcium deficiency or anemia with iron deficiency, may wish to monitor their food choices for anti-nutrient content. Another strategy could be to alter the timing of eating foods with anti-nutrients. Examples are to drink tea between meals instead of with a meal to reduce the chances of iron being poorly absorbed, or taking a calcium supplement a few hours after eating a high-fiber wheat bran cereal that contains phytates.

Studies on vegetarians who eat diets high in plant foods containing anti-nutrients do not generally show deficiencies in iron and zinc, so the body may be adapting to the presence of anti-nutrients by increasing the absorption of these minerals in the gut. [3]

Keep in mind that anti-nutrients may also exert health benefits. Phytates, for example, have been found to lower cholesterol, slow digestion, and prevent sharp rises in blood sugar. [2] Many anti-nutrients have antioxidant and anticancer actions, so avoiding them entirely is not recommended. [3,4]
Keeping an eye on glucosinolates
A few studies have found a small but significant increased risk of disease with higher intakes of glucosinolates, which are obtained mainly through cruciferous vegetables. In two studies following three large prospective cohorts of 42,170 male and 168,404 female health professionals for several years, a higher intake of glucosinolates was associated with a slightly higher risk of heart disease and type 2 diabetes in men and women. Individuals with the highest intakes of glucosinolates had a 19% increased risk of type 2 diabetes compared with those with the lowest intakes, even after adjusting for other factors that can affect diabetes, such as BMI, physical activity, and smoking. [5] The strongest associations were observed for Brussels sprouts when comparing the highest (1 or more servings/week) and lowest intakes (never or almost never). In a separate analysis of these same three cohorts looking at intakes of glucosinolates and heart disease, participants who consumed one or more servings a week of Brussels sprouts and cabbage had a higher heart disease risk than those who consumed these vegetables less than once per month. [6] The authors did not recommend avoiding these foods but rather emphasized a need for more studies to replicate and confirm these findings to better understand this possible relation, as several other studies have shown a protective effect on diabetes and heart disease with higher intakes of cruciferous vegetables.
Related

Author: Το Βήμα της Αιγιάλειας

Ανεξάρτητη eφημεριδα άποψης.