Πως οι δημόσιες περιουσίες, αν αξιοποιούνταν ορθολογικά και έντιμα, θα μπορούσαν να λύσουν το σοβαρό πρόβλημα του παγκοσμίου χρέους. Ιδέες για την Ελλάδα.

Του Αθ. Χ. Παπανδρόπουλου

Τελικά ο κρατισμός σαν αντίληψη και πρακτική μόνον να δανείζεται γνωρίζει, γιά να τακτοποιεί τους φίλους του με αυτά τα δανεικά. Και το ερώτημα είναι μέχρι που μπορεί να πάει η κατάσταση αυτή. Γνωρίζουμε σήμερα ότι το παγκόσμιο χρέος είναι σχεδόν τρεις φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο ΑΕΠ. Πόση είναι όμως η αναξιοποίητη δημόσια περιουσία στον κόσμο; Το όλο θέμα δεν φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τους βαρύγδουπους οικονομολόγους ιεραπόστολους του κρατισμού. Βασική τους έγνοια είναι αφ΄ενός η ιδεολογική υπεράσπιση του κράτους, αυτής της παγκοσμιοποιημένης πλέον νέας θεότητας, αφ΄ετέρου δε η εξεύρεση τρόπων κυκλοφορίας νέου δανεικού χρήματος.



Εξαίρεση στο «όμορφο» αυτό κονσέρτο αποτελεί το βιβλίο δύο Σουηδών οικονομολόγων, του Ντακ Ντέτερ και του Στέφαν Φόρστερ, οι οποίοι στο βιβλίο τους «Ο Δημόσιος πλούτος των εθνών και πως μπορεί να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη» (Εκδόσεις Palgrave–McMillan), ταράσσουν τα λιμνάζοντα ύδατα μιας αντίληψης, που στη Βόρεια Ευρώπη δείχνει οτι κάτι  αλλάζει.

Κατά τους δύο συγγραφείς, ιδιαίτερα στον αναπτυγμένο κόσμο, οι περισσότερες κυβερνήσεις γνωρίζουν πολλά για το χρέος τους, αλλά λίγα πράγματα για τα περιουσιακά τους στοιχεία. Στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης τού 2008, καθώς ο\ κυβερνήσεις κινητοποιήθηκαν για να διαχειριστούν το δημόσιο χρέος τους, σε μεγάλο βαθμό αγνοούσαν τα περιουσιακά στοιχεία τού δημοσίου. Ορισμένες χώρες, όπως αυτές της Βαλτικής και η Πορτογαλία, έλαβαν μέτρα για να εκτιμήσουν τον πλούτο αλλά οι περισσότερες δεν το έκαναν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες για παράδειγμα, επέλεξαν να μην συμμετάσχουν σεμια πρωτοβουλία τού 2011 από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για να αξιολογηθεί το μέγεθος και η σύνθεση των κρατικών επιχειρήσεων στις χώρες-μέλη.

Παρ΄όλα αυτά, τα δημόσια περιουσιακά στοιχεία είναι υπαρκτά και η αξιοποίησή τους μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματική από την αγωνιώδη αναζήτηση δανεικών. Όπως γράφουν οι Ντέττερ και Φόρστερ, οι κεντρικές κυβερνήσεις, από μόνες τους, κατέχουν πολύ περισσότερα  περιουσιακά στοιχεία από τις ιδιωτικές εταιρίες, τους υπερπλουσίους, τα συνταξιοδοτικά ταμεία, τα περίφημα hedgefunds και τα διάφορα επενδυτικά ταμεία. Σήμερα, η αξία των δημόσιων εμπορικών περιουσιακών στοιχείων είναι στην ίδια τάξη μεγέθους με το ετήσιο παγκόσμιο ΑΕΠ -και άνετα υψηλότερη από το παγκόσμιο δημόσιο χρέος. Εάν οι κεντρικές κυβερνήσεις διαχειρίζοντο τα περιουσιακά στοιχεία τους καλύτερα, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ετήσια απόδοση πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων, ή περισσότερο από τις ετήσιες παγκόσμιες επενδύσεις σε υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, της ενέργειας, της ύδρευσης και των τηλεπικοινωνιών. Κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης στην ετήσια απόδοση του παγκόσμιου χαρτοφυλακίου θα δημιουργούσε το ισοδύναμο του πλούτου της Σαουδικής Αραβίας.

Κατά μέσο όρο, ωστόσο, οι κυβερνήσεις κακοδιαχειρίζονται τα δημόσια περιουσιακά στοιχεία τους. Αν και υπάρχουν μερικά παραδείγματα καλά διοικούμενων κρατικών επιχειρήσεων, ας πούμε όπως η Statoilστη Νορβηγία και η Volkswagenστην Γερμανία, οι περισσότερες κερδίζουν χαμηλότερες αποδόσεις από τις ιδιωτικές. Οι περισσότερες κρατικές εταιρείες -όπως ο πετρελαϊκός γίγαντας Petrobrasστην Βραζιλία, κρατικές επιχειρήσεις στην Κίνα- φέρεται να είναι σπάταλες και διεφθαρμένες.

Αλλοι τύποι δημόσιων εμπορικών περιουσιακών στοιχείων, όπως η ακίνητη περιουσία, αποδίδουν ακόμα χειρότερα. Στο τεύχος Οκτωβρίου 2014 του ForeignAffairs, TheHellenicEdition, ο FrancisFukuyamaεξέθεσε την κακοδιαχείριση στην Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ, την οποία ονόμασε «μια εξαιρετικά δυσλειτουργική γραφειοκρατία, που εκτελεί μια ξεπερασμένη αποστολή με λάθος εργαλεία». Ομοίως, το 2009, η κυβέρνηση της Λιθουανίας διαπίστωσε ότι η δική της δασική Υπηρεσία ήταν 30 φορές λιγότερο αποτελεσματική από όσο  αυτή των ξένων κρατικών ανταγωνιστών.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο οικονομολόγοι, προτείνουν τη δημιουργία Ταμείων Εθνικού Πλούτου, όπου κρατικός και ιδιωτικός τομέας θα συνεργάζονται.

Τα Ταμεία Εθνικού Πλούτου επιτρέπουν επίσης τις κυβερνήσεις να συνενώσουν τα εμπορικά περιουσιακά τους στοιχεία, κάτι που δίνει τη δυνατότητα στους επαγγελματίες διαχειριστές να δημιουργήσουν μια ολοκληρωμένη απογραφή, ένα επιχειρηματικό σχέδιο για τα περιουσιακά στοιχεία στο σύνολο τους. Το παγκοσμίως κορυφαίο Ταμείο Εθνικού Πλούτου, το Temasek της Σιγκαπούρης που ιδρύθηκε το 1974, μπορεί να υπερηφανεύεται για μια μέση ετήσια απόδοση 17%, μια επίδοση που είναι εντυπωσιακή ακόμη και για τον ιδιωτικό τομέα Ένα άλλο επιτυχημένοΤαμείο, το αυστριακό Οsterreichische Industrie holdmgAG, ιδρύθηκε το 1946, ώστε να εθνικοποιήσει τότε την αυστριακή βιομηχανία και να την σώσει απο τα νύχια των ναζί.Στη συνέχεια όμως, έγινε μια ανεξάρτητη εταιρεία συμμετοχών στην δεκαετία τού 1970, για να αποτρέψει αδικαιολόγητες κυβερνητικές παρεμβάσεις. Με το να απαγορεύεται ρητά να μετέχουν πολιτικοί στο διοικητικό συμβούλιο, το Ταμείο έχει καλύτερες επιδόσεις από όσο ο δείκτης ΑΤΧ της αυστριακής χρηματιστηριακής αγοράς και προσφέρει     σημαντικά ετήσια μερίσματα στην αυστριακή κυβέρνηση.Αποτελεί υπο την εννοια αυτή κλασσικό παραδειγμα λειτουργίας του σοσιαλδημοκρατικού καπιταλισμού,χαρη στον οποίον η Αυστρία εγινε και υποδειγματικό σε επιδόσεις κράτος προνοίας.Συνεπώς μόνον πνευματικοί ανάπηροι μπορούν να χαρακτηρίζουν τον θεσμό αυτόν «νεοφιλελεύθερο»

Αθανάσιος Παπανδρόπουλος
Author: Αθανάσιος Παπανδρόπουλος
Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Επίσης διαδικτυακά, αρθρογραφεί στο Εuro2day.gr,στο EBR και στο αγγλόφωνο European Business Review. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS