Του Λέανδρου Τ. Ρακιντζή

Από την εποχή του Ειδικού Δικαστηρίου με κατηγορούμενο τον Ανδρέα Παπανδρέου είχε να ασχοληθεί η κοινή γνώμη τόσο πολύ με την ηγεσία του Αρείου Πάγου, που τότε την αποκαλούσαν "Γουνάκια”, από τα μικρά κομμάτια γούνας σαν επωμιδές στην τήβεννο του προέδρου, εισαγγελέως και αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου.

Έκτοτε η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων μπήκε σε μία κανονικότητα. Mετά δηλαδή, τη λήξη της θητείας των ανωτάτων δικαστών είτε με τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας είτε λόγω παραμονής επί τέσσερα χρόνια στον ανώτατο βαθμό, συνεδρίαζε το υπουργικό συμβούλιο και επέλεγε συγκεκριμένα πρόσωπα με βάση τα τυπικά προσόντα. Έτσι δημιουργήθηκε μια πολιτική πρακτική που είναι σύμφωνη με το πνεύμα του Συντάγματος και την κοινή λογική.

Σαφώς κάποιοι παραλήφθηκαν, κάποιοι έμειναν με το παράπονο ότι αδικήθηκαν και κάποιοι επωφελήθηκαν σε βάρος αξιότερων συναδέλφων τους. Γενικά όμως, το σύστημα λειτούργησε σχεδόν ικανοποιητικά εκτός από κάποιες εξαιρέσεις που είναι σε όλους γνωστές ακόμη και εκτός δικαστικών κύκλων και με τη δημοσιότητα, που δόθηκε εκθέτουν τη δικαιοσύνη.

Τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των δικαστηρίων καθορίζει το άρθρο 90 του Συντάγματος και συνεπώς για οποιαδήποτε αλλαγή απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση, αλλά η κυβέρνηση ενδεχομένως ηθελημένα δεν έθεσε το ζήτημα στην τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, χάθηκε η ευκαιρία και δεν θα αλλάξει τίποτα μέχρι την επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος τουλάχιστον για μια δεκαετία.

Τα τελευταία καμώματα της κυβέρνησης για την επιλογή της ηγεσίας του Α.Π. απέδειξαν την αναγκαιότητα αναθεώρησης του άρθρου αυτού. Γεγονός, όμως, είναι ότι για το θέμα αυτό γίνονταν δημόσιες συζητήσεις ακόμη και σε ειδικά συνέδρια, δημοσιεύσεις σε νομικά περιοδικά και στον έντυπο τύπο, συγκριτικές μελέτες, ενώ έχουν κυκλοφορήσει διάφορα σχέδια, όπως η επιτυχής πρόταση του κ. Αλβιζάτου για την επιλογή από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της ηγεσίας των δικαστηρίων από τους επιλεχθέντες δικαστές από άλλα σχήματα. Κάθε όμως λύση είχε πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα που τις αλληλοεξουδετέρωναν με αποτέλεσμα να διατηρηθεί το ισχύον σύστημα.

Η πείρα των τελευταίων ηγεσιών των δικαστηρίων απέδειξε ότι οι αμφιλεγόμενες πράξεις και συμπεριφορές ήταν αποτέλεσμα χαρακτήρων και πώς αντιλαμβάνονταν το λειτούργημά τους, στοιχείο, που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά κατά την επιλογή, αποτελώντας ευθύνη των εκάστοτε επιθεωρητών των δικαστηρίων. Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρήσω ότι τα τελευταία χρόνια όσο γνωρίζω, κανένας που πέτυχε πρώτος στις εξετάσεις για δικαστής δεν έγινε πρόεδρος του Αρείου Πάγου.

Ήδη επελέγησαν πρόεδρος και εισαγγελεύς του Α.Π. από τη σημερινή κυβέρνηση παρά τη σφοδρή αντίδραση όλης της αντιπολίτευσης και εγκύρων συνταγματολόγων. Η προαγωγή τους τελεί υπό την αίρεση της υπογραφής του σχετικού προεδρικού διατάγματος και επομένως η ευθύνη μετατίθεται στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Δυστυχώς οι άστοχες ενέργειες της κυβέρνησης έχουν σαν αποτέλεσμα την προσθήκη σε άξιους δικαστές αστερίσκου.

Η προσωπική μου γνώμη σχετικά με το εάν μπορεί η κυβέρνηση να επιλέγει την ηγεσία των ανώτερων δικαστηρίων πριν κενωθούν οι σχετικές θέσεις είναι τελείως αρνητική. Κι αυτό επειδή το άρθρο 90 του Συντάγματος ομιλάει σε ενεστώτα για προαγωγή, δηλαδή τοποθέτηση σε κενή ανώτερη θέση και όχι σε θέση που θα κενωθεί στο μέλλον. Επομένως, εμπίπτει στην αρμοδιότητα της κυβέρνησης που υπηρετεί κατά τον χρόνο της κενώσεως της θέσης. Έχουν αναπτυχθεί για το θέμα αυτό διάφορα επιχειρήματα εκατέρωθεν, αλλά υπέρ της άποψης μου συνηγορεί και η μέχρι τώρα πρακτική, γιατί πάντοτε, πλην δύο περιπτώσεων και αυτές με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και για πολύ λίγες ημέρες οι προαγωγές γίνονταν σε κενές θέσεις.

Ανακύπτει λοιπόν το μεγάλο ερώτημα γιατί αυτή η άστοχη και επιζήμια πολιτικά κίνηση της κυβέρνησης. Διατυπώθηκαν διάφορες εκδοχές, με την πιθανότερη να θέλει η σημερινή κυβέρνηση να έχει φιλική προς την παράταξή της, ως Αντιπολίτευση, την ηγεσία της ποινικής κυρίως δικαιοσύνης και μέσω αυτής κατά το μέτρο του δυνατού την ποινική λειτουργία της δικαιοσύνης. Κι αυτό επειδή σε κάθε Μεταπολίτευση ανοίγουν φάκελοι, ελέγχονται πράξεις ή παραλείψεις σε όλα τα επίπεδα ακόμα και με τις διατάξεις περί ευθύνης υπουργών, οπότε έρχεται η ώρα για τα "γουνάκια”, πράγμα που απεύχομαι γιατί εν όψει των κρίσιμων στιγμών που διερχόμεθα, πρέπει να ενώσουμε τον λαό και όχι να τον διαιρέσομε. Φυσικά ευθύνες όπου υπάρχουν πρέπει να αποδοθούν βάσει νόμιμης διαδικασίας και όχι με κουκουλοφόρους μάρτυρες.

Έχω εμπιστοσύνη στην ελληνική δικαιοσύνη και τους λειτουργούς της, γιατί οι δικαστές όταν δεν εμπλακούν σε πολιτικές περιπλοκές και αυτό αποτελεί ευθύνη της εκάστοτε κυβέρνησης, αποδίδουν ικανοποιητικά το έργο τους.

* O κ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.

Author: Το Βήμα της Αιγιάλειας

Ανεξάρτητη eφημεριδα άποψης.