Η ιταλικής καταγωγής καθηγήτρια του πανεπιστημίου του Σάσεξ υποστηρίζει ότι στη ψηφιακη εποχη τα κρατη καλουνται να γινονται ολο και πιο καινοτομα,αλλα και πιο γρηγορα στις ληψεις αποφασεων.Ερχεται συγκρουση των κρατικων καπιταλισμων?

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

   
Οικονομολόγος και καθηγήτρια Επιστήμης και Τεχνολογίας στο πανεπιστήμιο του Σάσεξ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η γεννημένη στην Ρώμη από Ιταλούς γονείς αλλά μεγαλωμένη στην Αμερική κυρία Μαριάνα Ματσουκάτο είναι μία εκρηκτική προσωπικότητα, που πιστεύει στο κράτος και στον ρόλο του στην παραγωγή καινοτομίας. Μέλος του Ινστιτούτου Νέας Οικονομικής Σκέψης, η καθηγήτρια Μ.Ματσουκάτο,ειναι επισης συγγραφεας ενος πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου με τίτλο «Το επιχειρηματικό κράτος» (The Entrepreneurial State), το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Φορντ και το βρεταννικό Ινστιτούτο Demos και εκδόθηκε από τον οίκο Anthem Press.Το βιβλιο κυκλοφορησε στις ΗΠΑ το 2013 και στην Ελλαδα το 2015 απο τις εκδοσεις Κριτικη,με επιμελητη τον εγκριτο καθηγητη κ.Γιαννη Καλογηρου



Στο βιβλίο της αυτό,που ετυχε και υψηλης διαδικτυακης προβολης, η Μαριάνα Ματσουκάτο δειχνει να έχει εμβαθύνει στην σκέψη και τις θεωρίες των Κέϋνς-Σουμπέτερ και Μίνσκυ, οι οποίες βέβαια κάθε άλλο παρά ανεπίκαιρες είναι σήμερα. Έτσι, ενώ δίνει μεγάλο βάρος στην καινοτομία ως παράγοντα ανάπτυξης και δημιουργίας πλούτου, η συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι σημαντικότερες καινοτομίες της εποχής μας ποτέ δεν θα είχαν υπάρξει αν το κράτος δεν είχε αναλάβει την χρηματοδότησή τους. Στην βάση λοιπόν της λογικής αυτής –την οποία και τεκμηριώνει με συγκεκριμένα παραδείγματα– η Μ.Ματσουκάτο ναι μεν αποδέχεται και επαυξάνει την θεωρία του Γιόζεφ Σουμπέτερ περί «δημιουργικής καταστροφής», όμως τονίζει ότι είναι μύθος να πιστεύεται ότι η τελευταία συναντάται μόνον στον ιδιωτικό τομέα. «Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει», υποστηρίζει με θέρμη η καθηγήτρια του πανεπιστημίου Σάσεξ.

«Η αληθινή ιστορία πίσω από την Σίλικον Βάλεϋ δεν είναι αυτή του κράτους που φεύγει από την μέση ώστε οι ριψοκίνδυνοι venture capitalists –και οι εφευρέτες των γκαράζ – να μπορέσουν να κάνουν τα δικά τους. Από το Ίντερνετ έως την νανοτεχνολογία, οι περισσότερες δομικές πρόοδοι, τόσο στην βασική έρευνα όσο και στην εμπορευματοποίησή της, χρηματοδοτήθηκαν από κρατικά κονδύλια, ασχέτως αν στην συνέχεια εμπορευματοποιήθηκαν από ιδιώτες. Το δημόσιο χρήμα, μάλιστα, δεν εξασφάλισε στις επενδύσεις αυτές μόνον τα βασικά, όπως π.χ. η έρευνα. Κρατικό χρήμα χρηματοδότησε τόσο την αρχική όσο και την εφαρμοσμένη έρευνα. Σε ορισμένες δε περιπτώσεις, προχώρησε τόσο ώστε να παρέχει risk finance στο πρώτο στάδιο προς εταιρείες που είχαν χαρακτηριστεί υπερβολικά ριψοκίνδυνες για τα ιδιωτικά κεφάλαια», τονίζει η συγγραφέας. Λόγου χάρη, η Apple αρχικά έλαβε 500.000 δολλάρια από το Small Business Investment Corporation, έναν κυβερνητικό βραχίονα χρηματοδοτήσεων. Παρομοίως, η Intel και η Compaq πήραν δάνεια όχι από venture capitals αλλά από το κρατικό πρόγραμμα Small Business Innovation Research.

«Στην ιστορία του μοντέρνου καπιταλισμού, το κράτος δημιούργησε οικονομικές δραστηριότητες που ποτέ άλλοτε δεν είχαν συμβεί και με τον τρόπο αυτόν άνοιξε αγορές σε νέες τεχνολογίες που ίσως ποτέ να μην είχαν υπάρξει. Παρά έτσι τα όσα λέγονται και γράφονται, το κράτος είναι αυτό που ενισχύει και προωθεί τις ιδιωτικές επενδύσεις εκεί όπου πρέπει. Η παράκαμψη για ιδεολογικούς λόγους της αλήθειας αυτής μόνον ζημιές προκαλεί στις απαραίτητες για έξοδο από την κρίση οικονομικές πολιτικές», ειχε τονισει η Μ.Ματσουκάτο σε συνέντευξή της στην Αθηνα

Αναφερόμενη επισης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις για μελέτη, η συγγραφέας δίνει έμφαση και στην σημασία που παίζουν τα στρατιωτικά σχέδια στην ανάδυση κάποιων καινοτομιών, όπως επίσης και τα σχέδια στους κλάδους της υγείας και της ενέργειας. Επισημαίνει έτσι ότι, στις μέρες μας, πράγματι, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής το 75% των πιο καινοτόμων φαρμάκων οφείλουν την χρηματοδότησή τους όχι στις μεγάλες φαρμακευτικές ή σε κάποιο venture capital, αλλά στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας, το οποίο την τελευταία δεκαετία έχει επενδύσει περισσότερα από 600 δισεκατ. δολλάρια στις ανακαλύψεις βιοτεχνολογίας και φαρμακευτικής. Από αυτά, τα 32 δισεκατ. δολλάρια επενδύθηκαν μόνον το 2012.

Κατά την Μ.Ματσουκάτο, σήμερα βλέπουμε το ίδιο να ισχύει στην «καθαρή» τεχνολογία. Σε χώρες όπως ο ΗΠΑ, η Κίνα, η Σιγκαπούρη, η Γερμανία, η Φινλανδία και η Δανία, το κράτος χρηματοδοτεί τους απαιτητικούς τομείς που χαρακτηρίζονται από υψηλή ένταση κεφαλαίου, τεχνολογική και εμπορική αβεβαιότητα. Αυτή η αβεβαιότητα, κατά την συγγραφέα, κάνει τις επιχειρήσεις διστακτικές, με συνέπεια να αναμένουν ώστε οι μελλοντικές απολαβές τους να είναι πιο σίγουρες.

Πάνω στο θέμα αυτό η Μαριάνα Ματσουκάτο προτείνει τον επαναπροσανατολισμό των χρηματοπιστωτικών πρακτικών, ώστε να προκύψουν νέες χρηματοδοτικές μέθοδοι, που θα χρηματοδοτούν καινοτομίες προσαρμοσμένες στις μεταβαλλόμενες ανάγκες του 21ου αιώνα. Στο σημείο αυτό, όμως, η συγγραφέας δεν παραλείπει να επισημάνει ότι, στο επίπεδο των καινοτομιών, μόνον μία ή το πολύ δύο επενδύσεις αποδεικνύονται πετυχημένες από πλευράς αποδόσεως. Συνεπώς, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μόνον το κράτος μπορεί να πάρει υψηλά ρίσκα –γιατί μόνον αυτό δεν πιέζεται για να έχει γρήγορες και υψηλές αποδόσεις.

Στις ευνομούμενες χώρες, οι θεσμοί που τροφοδοτούν την έρευνα και την ανάπτυξη, όπως αυτοί που στηρίζουν την εκπαίδευση και αυτοί που διατηρούν την δέσμευση του δημοσίου για τον ανοιχτό χαρακτήρα της οικονομίας, είναι τα θεμέλια μιας παραγωγικής και καινοτόμου κοινωνίας. Σαφώς δε, τα θεμέλια αυτά πρέπει να μπορούν να φέρουν το βάρος της προσαρμογής στις συνταρακτικές ανακατατάξεις της διεθνούς οικονομίας, όπου ισχυροί νέοι ανταγωνιστές εμφανίστηκαν σε περιοχές του κόσμου που μέχρι χθες ήταν περιθωριοποιημένες περιφέρειες. Έτσι, νέες τεχνολογίες υποσκάπτουν τα πλεονεκτήματα των καθιερωμένων παικτών. Νέες πολιτικές κατέλυσαν τα σύνορα που κάποτε οριοθετούσαν και προστάτευαν τα εθνικά πεδία ανταγωνισμού. Κάθε μία από αυτές τις μεταβολές αναιρεί τις λύσεις της προηγούμενης γενιάς όσον αφορά στην διαχείριση των διανεμητικών επιπτώσεων της οικονομικής ανάπτυξης, την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού και την παροχή κινήτρων για καινοτομία.

Ιχνογραφείται έτσι ένα νέο περιβάλλον, στο πλαίσιο του οποίου αναδύεται ο «κρατισμός του 21ου αιώνα» και απομένει να δούμε τί θα μπορέσει να πετύχει στο επίπεδο της παγκόσμιας διακυβέρνησης. Αυτή η αναμονή, εξάλλου, είναι ίσως και μία από τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας. Μιλώντας δε γι αυτό το νέο κράτος, η καθηγήτρια Μαριάνα Ματσουκάτο έσπευσε να υπογραμμίσει ότι δεν θα έχει καμμιάν απολύτως σχέση με εξαμβλωματικές αντίστοιχες καταστάσεις που γνωρίσαμε και ακόμη γνωρίζουμε στην Ελλάδα.
 

Αθανάσιος Παπανδρόπουλος
Author: Αθανάσιος Παπανδρόπουλος
Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Επίσης διαδικτυακά, αρθρογραφεί στο Εuro2day.gr,στο EBR και στο αγγλόφωνο European Business Review. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS