Με τη Ρωσία να κατονομάζεται ως πρωταρχική απειλή και τις ψηφιακές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης να εντείνονται, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά κοινή ευρωπαϊκή δράση, αυστηρότερο έλεγχο των ψηφιακών πλατφορμών και ισχυρότερη προστασία των δημοκρατικών θεσμών.
Στην ενίσχυση της δημοκρατικής θωράκισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις ξένες παρεμβάσεις, την παραπληροφόρηση και τις υβριδικές επιθέσεις στρέφεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ενέκρινε την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου έκθεση με συγκεκριμένες προτάσεις για την προστασία των δημοκρατικών θεσμών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών-μελών. Η έκθεση εγκρίθηκε με 420 ψήφους υπέρ, 220 κατά και 26 αποχές, αναδεικνύοντας την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης σε απειλές που, σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά από καμία χώρα μεμονωμένα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δράση τρίτων χωρών που επιχειρούν να επηρεάσουν την ευρωπαϊκή δημόσια συζήτηση, να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και να παρέμβουν στις εκλογικές διαδικασίες. Η Ρωσία χαρακτηρίζεται ως πρωταρχική απειλή, ενώ αντίστοιχες πρακτικές αποδίδονται και στη Λευκορωσία, την Κίνα, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα. Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι οι απειλές δεν περιορίζονται στις κυβερνοεπιθέσεις, αλλά περιλαμβάνουν δολιοφθορές, κατασκοπεία, παρεμβολές σε σήματα και οργανωμένες εκστρατείες χειραγώγησης της πληροφορίας.
Νέο ευρωπαϊκό κέντρο για την προστασία της δημοκρατίας
Κεντρική πρόταση της έκθεσης είναι η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα, το οποίο θα λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας εξειδίκευσης και συντονισμού των ευρωπαϊκών δράσεων κατά της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης πληροφοριών. Το Κοινοβούλιο ζητά να διαθέτει σαφή αποστολή, δικό του προϋπολογισμό και ουσιαστικές δυνατότητες παρέμβασης, χωρίς να επικαλύπτει τις αρμοδιότητες και τα εργαλεία που ήδη υπάρχουν.
Παράλληλα, προτείνει τη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών και τη διασφάλιση κοινοβουλευτικού ελέγχου, ώστε η αντιμετώπιση των ξένων παρεμβάσεων να αποκτήσει ενιαίο πλαίσιο και σταθερό συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στο μικροσκόπιο οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα bots
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο διαδίκτυο, όπου εξελίσσεται μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων επηρεασμού. Οι ευρωβουλευτές ζητούν την αυστηρή εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και μεγαλύτερη λογοδοσία από τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Στόχος είναι να περιοριστεί η οργανωμένη δραστηριότητα αυτοματοποιημένων λογαριασμών (bots) που επιχειρούν να επηρεάσουν την εκλογική διαδικασία και να διαμορφώσουν τεχνητά την κοινή γνώμη. Παράλληλα, ζητούν μέτρα κατά των παραπλανητικών διαφημίσεων και των κακόβουλων προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα deepfakes, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάδοση ψευδών πληροφοριών και την υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και της ενημέρωσης πρέπει να αφορά πρωτίστως τους ανθρώπους και τα δικαιώματά τους, όχι να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τη νομιμοποίηση οργανωμένων επιχειρήσεων ξένης επιρροής.
Εκλογές χωρίς αθέμιτες παρεμβάσεις
Η διασφάλιση της ακεραιότητας των εκλογών αποτελεί έναν ακόμη βασικό άξονα των προτάσεων. Οι ευρωβουλευτές ζητούν να αναγνωριστούν οι εκλογικές υποδομές ως κρίσιμες οντότητες, ώστε να ενισχυθεί η προστασία τους από κυβερνοεπιθέσεις και άλλες μορφές παρέμβασης.
Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνουν αυστηρότερη διαφάνεια στις πολιτικές δωρεές μέσω κρυπτονομισμάτων, με εφαρμογή της αρχής «γνώριζε τον δωρητή σου», καθώς και μέτρα για την αντιμετώπιση της παράνομης χρηματοδότησης και της έμμεσης επιρροής από τρίτες χώρες. Ζητούν, επίσης, ειδική μέριμνα για την προστασία των γυναικών υποψηφίων από στοχευμένες επιθέσεις και εκστρατείες εκφοβισμού.
Ευρωπαϊκή τεχνολογική αυτονομία και προστασία των μέσων ενημέρωσης
Η έκθεση συνδέει τη δημοκρατική ασφάλεια με τη μείωση των τεχνολογικών εξαρτήσεων της Ευρώπης. Το Κοινοβούλιο καλεί την ΕΕ να περιορίσει την εξάρτησή της από τεχνολογίες που ελέγχονται εκτός Ευρώπης, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες και στον κινεζικό εξοπλισμό. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η προτίμηση ευρωπαϊκών προϊόντων σε επενδύσεις για κρίσιμες υποδομές, αλλά και η αναζήτηση αξιόπιστων εταίρων για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.
Την ίδια ώρα, οι ευρωβουλευτές αναδεικνύουν τον ρόλο των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, της ερευνητικής δημοσιογραφίας και της κοινωνίας των πολιτών. Ζητούν μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη για την ελευθερία του Τύπου, εγγυήσεις απέναντι στην παράνομη χρήση λογισμικού κατασκοπείας, καθώς και ενίσχυση της εκπαίδευσης των πολιτών στην αξιολόγηση των πληροφοριών και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Ετοιμότητα απέναντι στις κρίσεις
Η ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας, σύμφωνα με την έκθεση, δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, αλλά προϋποθέτει και την ικανότητα της κοινωνίας να συνεχίζει να λειτουργεί σε συνθήκες κρίσης. Για τον σκοπό αυτό προτείνονται τακτικές ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, η δημιουργία εφαρμογής έγκαιρης προειδοποίησης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρη την ΕΕ και η καθιέρωση της 24ης Φεβρουαρίου, ημέρας κατά την οποία ξεκίνησε η γενικευμένη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ως «Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας».
Παράλληλα, ζητείται στενότερη συνεργασία με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες και τους ευρωπαϊκούς εταίρους, ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητές τους απέναντι σε αντίστοιχες απειλές. Η έκθεση καταδικάζει, επίσης, την εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ως μέσου πολιτικής πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το βασικό μήνυμα των ευρωβουλευτών είναι ότι η υπεράσπιση της δημοκρατίας απαιτεί συντονισμένη δράση, θεσμική λογοδοσία και ουσιαστική προστασία της ενημέρωσης και της εκλογικής διαδικασίας. Όπως υπογραμμίζει ο εισηγητής της έκθεσης, οι ξένες παρεμβάσεις και η οργανωμένη δράση bots δεν μπορούν να εξισώνονται με την ελευθερία του λόγου, καθώς στόχος τους είναι να επηρεάσουν τη δημοκρατική λειτουργία και τη βούληση των πολιτών.
BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS