Πέρα από τις ευρωεκλογές, ας θυμηθούμε έναν μεγάλο Ευρωπαίο και το όραμά του,που είναι επίκαιρο όσον ποτέ άλλοτε,στην πορεία του ευρωπαικου γιγνεσθαι

Του Αθ. Χ. Παπανδρόπουλου

Δικαίως  το πιο σημαντικό κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες, φέρει το όνομά του.

Ακτιβιστής δημοσιογράφος στα νιάτα του, μέλος του Κ.Κ. Ιταλίας και δραστήριος αντιφασίστας, ο Αλτιέρο Σπινέλλι(1907-1986) ξεκίνησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως πολιτικός κρατούμενος. Ήταν από το 1937 φυλακισμένος στο νησί Βεντοτένε, σαράντα χιλιόμετρα  μακρυά από τις αδριατικές ακτές της Ιταλίας.

Άνθρωπος με διορατικότητα, μεγάλη περιέργεια και ισχυρό κριτικό πνεύμα, ο Αλτιέρο Σπινέλλι, ήδη από τις αρχές του πολέμου, μαζί με άλλους δύο συγκρατούμενούς του, άρχισαν να γράφουν ένα προσχέδιο για μια νέα Ευρώπη. Προέβλεψαν ότι τον πόλεμο θα τον κέρδιζαν τελικά οι Σύμμαχοι, αλλά αν δε γινόταν τίποτα για να αλλάξει η πολιτική δομή της ηπείρου, θα επρόκειτο για κούφια νίκη. «…Ο πληθυσμός… δε γνωρίζει ακριβώς τι θέλει ή πώς να ενεργήσει…», έγραψαν. «…Χίλιες καμπάνες ηχούν στ’ αυτιά του. Με τα εκατομμύρια μυαλά που υπάρχουν, δεν μπορεί να προσανατολιστεί και διασπάται σε έναν μεγάλο αριθμό τάσεων, ρευμάτων και μερίδων, που όλες παλεύουν μεταξύ τους…».

Ο Σπινέλλι, ο Ρόσι και ο Ευγένιος Κολόρνι, στο τότε Μανιφέστο τους «…Για μια Ελεύθερη και Ενωμένη Ευρώπη», τόνιζαν χωρίς περιστροφές, ότι, «…αν οι λαοί της Ευρώπης δεν είχαν έναν νέο σκοπό να τους ενώσει μετά τον πόλεμο, θα στρέφονταν αναπόφευκτα στις παλιές εθνικές αντιπαλότητες και θα ήταν απλώς ζήτησα χρόνου, μέχρις ότου ολόκληρη η Ευρώπη να εμπλακεί και πάλι σε σύρραξη….».

Το κλειδί για να τερματιστεί αυτός ο φαύλος κύκλος, έγραψαν, ήταν να δοθεί στους λαούς κάτι υψηλότερο για να στοχεύσουν. Ο εθνικισμός είχε επιτρέψει να πέσουν οι λαοί της Ευρώπης θύματα εκμετάλλευσης, να διαιρεθούν, να κατακτηθούν και, τελικά, να στραφεί ο ένας εναντίον του άλλου. Μάλιστα, το έθνος – κράτος αποτελούσε «τον θεμελιώδη εχθρό της ελευθερίας». Συνεπώς, ο μόνος τρόπος να τελειώσουν τόσο ο πόλεμος όσο και οι άλλες μορφές εκμετάλλευσης, ήταν να πάρουν οι λαοί της Ευρώπης την εξουσία από τις μεμονωμένες κυβερνήσεις και να δημιουργήσουν έναν ξεχωριστό, υψηλότερο φορέα. Αν αυτό μπορούσε να συμβεί, ο πόλεμος θα γινόταν ένα φαντασμα του παρελθόντος και η ήπειρος θα μπορούσε επιτέλους να γίνει «μια ελεύθερη και ενωμένη Ευρώπη».

Το παραπάνω Μανιφέστο, τότε, είχε γραφεί σε τσιγαρόχαρτα και είχε περάσει λαθραία προς τα έξω, δημιουργώντας όμως προβλήματα στις σχέσεις του Α. Σπινέλλι με το ΚΚ Ιταλίας. Για το τελευταίο, η έννοια της ελευθερίας ήταν πολυ σχετική τότε και ως εκ τούτου ηχούσε αρνητικά στα αυτιά της ηγεσίας του.

Έτσι, όταν το 1943 οι Σύμμαχοι εισέβαλαν στη νότια Ιταλία και ο Α. Σπινέλλι αφέθηκε ελεύθερος, δεν έγινε δεκτός με ανοικτές αγκαλιές στο ΚΚ Ιταλίας. Τουναντίον, κατηγορήθηκε για τροτσκισμο και δόθηκε εντολή το Μανιφέστο του να πάει στο καλάθι των αχρήστων. Στην άλλη όχθη όμως, ούτε και οι Σύμμαχοι, το 1945, μοιράζονταν το όραμα του Ιταλού ακτιβιστή «για μια «ελεύθερη και ενωμένη Ευρώπη». Οι Σύμμαχοι Στη Δυτική Ευρώπη δεν ενδιαφέρονταν για νέες πολιτικές ιδέες μετά τον πόλεμο – το μόνο που ήθελαν και μπορούσαν να κάνουν ήταν να διατηρήσουν απλώς τον νόμο και την τάξη.

Έτσι, ο Σπινέλλι αναγκάστηκε να αναθεωρήσει τα σχέδιά του. Αντί να δημιουργήσει μονομιάς μια νέα φεντεραλιστική Ευρώπη, αυτός και οι φίλοι του διεθνιστές,  θα το έκαναν με τον δύσκολο τρόπο, μέσω διαπραγματεύσεων και συμβιβασμών. Για τα επόμενα σαράντα χρόνια θα αγωνιζόταν ακούραστα, καθώς διεθνείς συνθήκες ανάμεσα στα έθνη συζητιούνταν έντονα, λέξη προς λέξη. Αν και ήταν ανέκαθεν κομμουνιστής στην καρδιά, δεν είχε πρόβλημα να συνεργάζεται με σοσιαλιστές, φιλελεύθερους και χριστιανοδημοκράτες.Επισης,μετά τα χρόνια της φυλάκισης του, δεν πίστευε πλέον στον ιδεολογικό διαχωρισμό ανάμεσα στην Αριστερά και στη Δεξιά. Για τον Σπινέλλι, η μόνη πραγματική διαχωριστική γραμμή ήταν ανάμεσα σ’ εκείνους που εξακολουθούσαν να είναι αφοσιωμένοι στον εθνικισμό και σ’ εκείνους που ήταν πρόθυμοι να πιστέψουν σε ένα υπερεθνικό κράτος.

Φίλος και σύμμαχός του στην αντίληψη αυτή ήταν ο Ζαν Μοννέ (1888-1979), Γάλος φιλελεύθερος οικονομολόγος και διπλωμάτης, που θεωρείται ο πατέρας της Ευρώπης. Ο Ζαν Μοννέ εξάλλου, ήταν και ένας από τους εμπνευστές του Σπινέλλι στην εκπόνηση του περίφημου σχεδίου του για την «Ομοσπονδία της Ευρώπης», που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 1984. Για τον Ιταλό οραματιστή πολιτικό ήταν μια μεγάλη επιτυχία.     Και για την Ευρώπη ένα πρωτο βήμα, που κάποιοι βέβαια,σήμερα δίνουν μάχη για να το ακυρώσουν.

Ο Σπινέλλι πέθανε το 1986, λίγους μόνο μήνες αφότου υπογράφτηκε στη Χάγη η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη. Δεν έζησε για να δει την πτωση του Τείχους του Βερολίνου και την ακόλουθη σπουδή των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Δεν είδε τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τη δημιουργία του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Νομίσματος ή τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία ενδυνάμωσε τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τον θυμόμαστε όμως σήμερα ως έναν άνθρωπο που συνέβαλε καθοριστικά να συμβούν όλα αυτά. Δυστυχώς όμως στη σημερινή Ιταλία,κάποιοι συμπατριώτες του,προσβάλλουν βάναυσα τη μνήμη του και όχι μονον...

Author: Αθανάσιος Παπανδρόπουλος

Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Επίσης διαδικτυακά, αρθρογραφεί στο Εuro2day.gr,στο EBR και στο αγγλόφωνο European Business Review. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.